Robotik cerrahi geleceğin ta kendisi mi?

İlk olarak 1985 yılında kullanılmaya başlayan robotik cerrahi veya robot yardımlı cerrahiden, günümüzde cerrahinin hemen her alanında yararlanılıyor. Aradan geçen sürede aygıtlar küçüldü, becerileri arttı. 6. Jinokoloji Kongresi’ne katılan, ABD- Atlanta’da faaliyet gösteren Nezhat Tıp Merkezi uzmanlarından Dr. Vadim Morozov ile Robotik cerrahi ve vaat ettikleri üzerine konuştuk.

MT: Robotik cerrahi neler vaat ediyor? Cerrahların işini hepten kolaylaştıracak mı?

Hayır, robotik cerrahi, bütün sorunları çözmeyecek. Ama cerrahide büyük yararları olacağını söyleyebiliriz. Günümüzde robotik cerrahi genellikle eğitim aracı olarak kullanılmakta. İyi bir laparoskopik cerrahın yetişmesi, laparoskopinin doğası nedeniyle çok zaman alır ve pahalıdır. Robotik cerrahi bu problemi aşmaya yardımcı olmakta. Öncelikle laparoskopide sorun olan titremeyi ortadan kaldırır; çift mercekle üç boyutlu normal görüntü sağlar; üstün hareket kabiliyeti nedeniyle kolay sütür atılabilmesine imkan verir. Bütün bunlar robotik cerrahiyi iyi bir eğitim aracı yapmaktadır. Robotik cerrahiyi öğrenmek, laparoskopiyi öğrebmekten çok daha az zaman almaktadır. Üstelik robotik cerrahiyi bilenler laparoskopiyi çok daha hızlı öğrenebilmekteler. Robotik aşama, açık laparotomiden laparoskopiye geçişte kolaylık sağlamakta.

MT: Robotik cerrahi, eğitimde ne sıklıkta kullanılıyor?

Günümüzde ABD’de cerrahi programlarının %11’inde robotik cerrahi yer almaktadır ve %25’i de eğitim programlarına dahil etmeyi planlamaktadır.

MT: Robotik cerrahinden gelecekte hangi alanlarda kullanılabilir?

Robotik cerrahiyle savaş alanındaki yaralı askerlerin zaman kaybetmeksizin ameliyat edilmesi mümkün olacaktır. Ayrıca uzayda, tekniğin su altında kullanılması planlanmaktadır. Bütün bu saydığım durumlarda, cerrah hastanın uzağındadır. Robotik cerrahi, savaş alanındaki yaralı bir askere uzaktaki bir cerrahın müdahale edebilmesine imkan tanıyacaktır.

MT: Bu alanda teknolojinin gelişim hızı ne? Gelecek ne kadar yakın?

Sözü edilen, teknolojinin hızla yenilendiği bir alandır. Her 5 yılda bir yeni bir aygıt piyasaya sunulmaktadır. Her yıl da, yeni bir donanım eklenmektedir.

MT: Gelecekte cerrahide yalnızca robotik tekniklerin kullanılması olası mı?

Sanmıyorum. Ancak bir gün, her hastanede robotik cihazlar bulunacak ve bunlar yaygın şekilde kullanılacaktır. Günümüzde 2 milyon dolar fiyatıyla pahalı olmakla birlikte, bu durum hızla değişecektir. Geçmişte de böyle olmadı mı? Araba kullanmak varken ata binmeyi kim ister? Yeni nesil hekimler bu alanda gerekli becerileri edineceklerdir.

MT: Hastalar açısından bakıldığında, robot kollar tarafından ameliyat edilme fikri psikolojik rahatsızlık verebilir mi?

Hastalar ameliyat sırasında genel anestezi altında olduklarından zaten bir şey hissetmeyecekler. Aksine, en son teknoloji ürünü robotlarla ameliyat edilmekten çoğunluğunun memnun olacağını tahmin ediyorum.

MT: Robotik cerrahide komplikasyon hızı nedir?

Diğer yöntemlerle aynıdır. İster ameliyat sırasında ister ameliyat sonrası olsun, komplikasyon görülme sıklığında bir fark yoktur.

MT: Tabii bu, iyi eğitim almış cerrahlar için geçerli, değil mi?

Evet. Ama robotik cerrahiyi öğrenmek için gereken sürenin geleneksel laparoskopiye göre çok daha kısa olduğu unutulmamalı. İşe yeni başlayan bir cerrah, laparoskopiyi öğrenmek için gereken zamanın yarısında bu yöntemi öğrenmekte ve rahatlıkla uygulayabilir hale gelmektedir.

MT: Tekniği öğrenmek için ne kadar ameliyat gerekiyor?

Öğrenme hızı ve düzeyi kişisel beceriye göre değişmekle birlikte, genellikle 10-15 girişim yapmak yeterli olmaktadır. Yeni cerrahların bu yöntemi öğrenmeye çok hevesli olacaklarını sanıyorum. Robotik cerrahi kesinlikle geleceğin ta kendisidir.

MT: Dünyada kaç firma bu teknolojiyi üretiyor?

Halen tek bir firma, Intuitive Surgical, robotik cerrahi cihazları üretmektedir. Ama pazar büyüyüp talep arttıkça üretici firma sayısının da artması ve aygıtların fiyatının düşmesi beklenmektedir.