Obama sağlıktaki sorunları çözebilecek mi?

ABD başkanlık seçimini Demokrat aday Barack Obama’nın kazanması, belli bir düzeyde sağlık reformuna da kapı açıyor. Pek kesin olmayan nokta ise bu reformun kapsamı ve ne zaman gerçekleşeceği.

Illinois senatörü, sağlık sisteminde sigortası olmayan milyonlarca Amerikalıyı içine alacak şekilde köklü değişiklikler vaat etmişti. Ancak uzmanlar ekonomik krizin bu köklü değişikliklerin yakın bir gelecekte gerçekleştirilmesini pek mümkün kılmadığını ifade ediyorlar.

Commonwealth Fund’ın sağlık politikaları ve araştırma grubu başkanı Karen Davis, “İçerden bir bilgiye sahip değilim ama bu ekonomik ortamda değişikliklerin epey zaman alacağına bahse girerim,” diyor. Michigan Üniversitesi’nden sağlık ekonomisti Thomas Buckmueller de ekonomik ortamın reformları yavaşlatacağı kanısında: “Asıl büyük reformun gerçekleşebileceği konusunda çok fazla iyimser değilim, ama bu bizim çok uzun zamandır elde ettiğimiz en iyi fırsat gibi görünüyor.”

Obama’nın Sağlık Planı
Seçim kampanyası sırasında Obama, sağlık sisteminde değişiklik yapma konusundaki kararlılığını göstermek için sık sık annesinin over kanseriyle savaşından söz etti. Onun son günlerini, kanser tedavisini ödemek istemeyen sigorta şirketinin memurlarıyla savaşarak geçirdiğini anlattı. “Sevdiğin insanın yalnızca hasta olduğu için değil, aynı zamanda bozuk bir sağlık sistemi yüzünden acı çektiğini görmek nasıldır bilirim” demişti geçen hafta ve daha önceki sayısız kampanya konuşmalarında.

Obama’nın planı, federal mali destek ve yetkiyle var olan özel ve kamu programlarını genişleterek sağlık kapsamını yaygınlaştıracak. Kendisi ayrıca reformların, bir ailenin yıllık sağlık sigortası ödemesini 2.500 dolar düşüreceğini de defalarca tekrarladı.

Bu reformlar:
Küçük işletmeler hariç tüm işverenlerin çalışanlarına sağlık sigortası sağlamasını ya da var olan sigortalarına katkıda bulunmasını;

Bütün çocukların sağlık sigortasına sahip olmasını;
Medicaid ve Devletin Çocuk Sağlığı Sigorta Programının (SCHIP) yaygınlaştırılmasını;
Riskleri bir araya getirmek ve insanlara özel veya kamu sağlık planlarıyla rekabet fırsatı vermek için bir Ulusal Sağlık Sigortası Borsası oluşturulmasını içeriyor.

Vergi Politikaları Merkezi’ne göre, seçilen başkanın planı tam olarak uygulandığı taktirde önümüzdeki on yıl içinde sağlık sigortası olmayan Amerikalı sayısını tahmin edilen 67 milyondan 33 milyona düşürecek ve bunun maliyeti de 1.6 trilyon dolar olacak.

Medicare Reformu Daha Sorunlu
Obama’nın, Medicare’in Ulusal Sağlık Sigortası Borsası’na dönüştürülmesine benzeyen diğer vaatleri için, Kongrenin büyük bölümünü yanına almış olsa da, destek kazanması daha zor olacak. Buckmueller, temel reformun en büyük şansının Obama vaatlerini partizanca olmayan destekler aramakta olduğuna inanıyor ve ona göre Başkan Clinton’un 1993 sağlık reformu çabalarının başarısızlığa uğramasının asıl nedeni, yönetimin karşı tarafa ulaşamamış olması. Buckmueller, “Obama’nın Clinton deneyiminden ders çıkarmış olduğunu varsayarsak onun, ‘İşte benim planımın temel ilkeleri; siz ayrıntıları hazırlayıp partizan olmayan bir destek sağlayın, ben de imzalayayım,’ demesi akıllıca olur,” diyor.

Sağlık Harcamaları ‘Sürdürülebilir Değil’
Uzmanlar, kapsamlı reformun yakında gerçekleşemeyeceği realitesine dayanarak, ulusun bozuk sağlık sisteminin bir an önce ele alınması gerektiğine inanıyorlar.

İstatistiklerin ortaya koyduğu realite ise şöyle:
45 milyon Amerikalının sağlık sigortası yok.
Commonwealth Fund’a göre 25 milyon Amerikalının ise sigortası var ancak poliçelerinin kapsamı çok dar ve bu yüzden yetersiz.
65 yaşın altındaki Amerikan erişkinlerinin %42’si ya sigortasız ya da yetersiz sigortalı (bu oran 2003’te %33’tü).
Toplam sağlık harcamaları 2007 yılında gayrı safi yurtiçi hasılanın (GSYH) %16’sıydı ve Kongrenin Bütçe Bürosu’na göre bu harcamalar 2025 yılına gelindiğinde GSYH’nın dörtte birine ulaşacak.
Şimdi Brookings Institution’da akademisyen olan, Kongrenin Bütçe Bürosu eski Müdürü Alice Rivlin, “Sağlık harcamalarını azaltmayacağız. Yapabileceğimiz en iyi şey sağlık harcamalarının büyüme hızını azaltmaktır ve bu, her türlü sağlık reformunun bir numaralı önceliği olmalıdır,” diyor.

Birçok ekonomistin öngördüğü gibi içinde bulunduğumuz krizle ilgili olarak şimdi de işsizlik kapımızdaysa sağlık sigortası olmayan Amerikalı sayısı tahminlerin çok üzerinde artacaktır. Rivlin’e göre, hiçbir şey yapmamanın maliyeti çok büyük olduğu için önümüzdeki birkaç yıl içinde bir şeyler gerçekleşmeli. Davis de aynı düşüncede: “Toplam sağlık harcamaları bakımından, gitmekte olduğumuz yolun üzerinde duramayız. Bunu ne işverenler, ne hükümet, ne de bireyler yapabilir. Bu şekilde sürdürülemez.”

KAYNAKLAR:
Karen Davis, Commonwealth Fund Başkanı
Thomas Buckmueller, iş ekonomisi ve kamu politikaları profesörü, Ross İşletme Fakültesi, Michigan Üniversitesi, Ann Arbor.
Alice Rivlin, Greater Washington Araştırma Projesi müdürü, Brookings Institution
Vergi Politikaları Merkezi: "Başkan Adaylarının Vergi Planları," 12 Eylül 2008.
Kongrenin Bütçe Bürosu, sağlık harcamaları, 2007.