ASBEST TRAJEDİSİ

TÜRK TORAKS DERNEĞİ 13. YIL KONGRESİ'nden (5-8 Mayıs 2010)
Asbest Maruziyeti Ülkemiz İçin Ne Düzeyde Sorundur?” başlıklı oturumda konuşan TTD Eski Başkanı Prof. Dr. İzzettin Barış, asbestin yol açtığı en önemli hastalık olan akciğer zarı ve karın zarı kanseri “Mezotelyoma” konusunda bilgiler verdi. Ülkemizde 1973 yılında asbest ve çevresel akciğer hastalıkları konusunda ilk araştırma başlatan kişi olan Barış, “Türkiye’de asbestle ilk kez Mihaliç yöresinde karşılaşıldı. Savcı bile ‘burada bir şey var. Cinayet işleniyor. Ciğerlerinden taşlar çıkıyor. Hatta kurşunlardan biri, ciğerindeki taşa saplanmış. O kurşundan değil, karnına gelen kurşundan ölmüş’ dedi” diye konuştu.
Çocuklar asbest yığınlarında oynuyor
Asbestle ilk kez karşılaştığı için tehlikesini de bilmediğini anlatan İzzettin Barış “Elime alıp fotoğraf çektirdim. Hatta bir elimde de sigara vardı. Kansere yakalanma oranım ikisi birleşince 94 kat daha artmış haberim yok” diye konuştu. Çocukların asbest yığınlarında oynadığını belirten Barış, “37 yılda hala bir şey değişmedi” diye konuştu.
Damatlar dişini asbestle beyazlatırdı
Geçmişte, asbestli toprağın beyaz oluşundan dolayı evleri boyamakta kullanıldığını, hatta damatların dişlerini parlatmakta kullandığını, pekmeze dahi katıldığını belirten Barış “Yıllarca buna karşı mücadele verdim. Hatta adım ‘kanserci’ye çıktı. Köylüler soğanlarını, ürünlerini satamadıklarından dolayı köylerine sokmaz oldu” dedi.
İnanılmaz ağrı harakiri yaptırdı
Asbest’in neden olduğu Mezotelyoma’nın inanılmaz bir ağrıya neden olduğunu da belirten Barış, “Hatta bir hasta, çektiği ağrı nedeniyle, ‘dayanamıyorum’ diyerek, kendini 13 yerinden bıçaklamıştı” diye konuştu.
Boş mezarlar sahiplerini bekliyordu
Asbestin bulunduğu yörelerde “Ben babamı tanımam, babam da babasını tanımazmış” şeklinde acı bir söz bulunduğunu belirten İzzettin Barış “National Geographic Dergisi de, o yıllarda Nevşehir yöresinde fotoğraf çalışması yaparken boş mezarlar dikkatlerini çekmiş ve sayfalarına taşımışlar. Biz de yöreye gittiğimizde boş mezarlarla karşılaştık. Sorduğumuzda ‘Biri Hacettepe’de yatıyor. Oradan gelecek, diğeri Keçiören Senatoryum’unda yatıyor. O da gelecek. Onun için kazdık dediler” diye konuştu.
Jeologla birlikte ekip kurulmalı
Asbestli toprağın Çankırı, Konya Ereğlisi, Tokat-Almus, Burdur (Yeşilova, Bedirli Köyü), Yozgat (Sarıkaya), Kütahya (Aslantepe) ve Nevşehir civarlarında yoğun bulunduğunu belirten Prof. Dr. İzzettin Barış “Bu konuda Toraks Derneği, yeni bir ekip kurmalı. Hatta ekipte bir de jeolog olmalı” dedi. Barış, ilk çözüm olarak da halen asbestli toprakla sıvalı duvarların sentetik boya ile boyanması gerektiğini belirtti.
İzzettin Barış Kimdir?
Prof. Dr. İzzettin Barış Türkiye'de ilk kez asbest ve biomas gibi çevresel akciğer hastalıkları üzerinde araştırma yapmıştır. Dünyada ilk kez, Göreme yöresinde asbest'ten daha potent fibrojenik ve karsinojenik bir mineral olan, Fibrous Zeolite'nin (Erionite) yaptığı hastalıkları dünyaya tanıtmıştır. Bu çalışmalar sebebiyle, sekiz kez ödül almıştır. Bunların arasında 1990 Sedat SİMAVİ Vakfı Sağlık ve Türk Tabipler Birliği, Nusret Fişek Halk Sağlığı Birimleri ödülleri de yer almaktadır. Bugün batıda ayrı bir ihtisas dalı olarak düşünülen Uykuda Solunum Durması hastalığının ülkemizde ilk kez tanıtımını da İzzettin Barış yapmıştır.